I have some thoughts I’d like to share with adults who are teaching themselves.
Students, in a way, can be seen as “professional learners.” They are the ones most likely to succeed at learning. If you’re an adult who has already started working but still wants to succeed in self-directed learning, it’s worth studying the habits that make students successful.
In my view, students have five key advantages that help them learn effectively, like the five fingers on a hand. By analyzing these advantages, we can understand why adults often struggle to achieve the same success in learning as they did when they were younger, and what changes they might make to replicate the success of students.
Here are the five advantages I believe students have that make it easier for them to succeed in learning (or at least make them more likely to succeed compared to adults learning later in life):
1 – A comprehensive, pre-designed learning system.
Students have access to complete, ready-made materials. They can just go to a bookstore, buy a set of textbooks tailored to their level and needs, and they’re good to go.
This is something most adults don’t have when they start learning. Instead, they often have to hunt for materials on their own, gathering bits and pieces from various sources, with wildly inconsistent quality ranging from excellent to downright poor.
2 – A learning environment optimized for focus.
Schools are dedicated spaces for learning—classrooms, libraries, labs—all designed to minimize distractions. In schools, students are prohibited from bringing mobile phones, using the internet without permission, wearing unregulated hairstyles, or dressing casually.
Contrast this with adults trying to learn at home, often squeezing it in while watching the kids, doing housework, or sneaking in study sessions during work hours. They contend with neighbors blasting karaoke, children crying, family interruptions, or supervisors constantly checking up on them. Their study space doubles as a dining table, a living room, or even a workspace. Learning becomes hard, while distractions come easy.
3 – A detailed, fixed schedule that must be followed.
Students have structured timetables they’re required to stick to, day in and day out. Lazy students are forced to study, and those who slack off are reminded what to do and when, making it easier to build discipline and avoid falling behind.
In contrast, adults often lack this structure. Their schedules are packed with unexpected priorities—overtime at work, a sick child, a sudden conflict with their partner. They may study when they’re in the mood, but skip it when they feel like going out instead. While adults value the freedom to plan their lives, they’re also burdened with countless commitments beyond learning. This makes it difficult to sustain consistent, long-term study habits.
4 – Frequent testing opportunities.
Students regularly take pop quizzes, 15-minute tests, midterms, finals, and even graduation exams. These tests provide clear, measurable goals, rather than vague notions like “study until I’m good enough” or “learn what I feel like learning.” Tests with specific grades and teacher feedback help students gauge their progress, adjust their plans, and avoid spinning their wheels—spending months learning ineffectively without realizing they’re not getting anywhere.
Adults, on the other hand, often learn instinctively, without clear applications for their knowledge or ways to assess their progress. They may have no idea whether they’re improving or how much longer it’ll take to reach their goal. Without tests to prompt reflection and review, it’s easy to settle into a “learn as much as I can whenever” mindset that leads nowhere.
5 – Encouragement—or even pressure—from family, teachers, peers, and society.
Students receive external motivation, from parents’ praise for good grades to scolding for poor performance. This external pressure combines with internal competition—envy of classmates doing better or a drive to outperform others. Beyond that, students enjoy various perks: discounts on books, bus tickets, and museum admissions; student accounts for educational software; and even extraordinary support, like police escorting them to exams if they’re late. Everywhere students go, they’re surrounded by reminders to study, pressure to excel, and systems that make studying easier.
Adults rarely have such support. In fact, their environment often pulls them away from studying. Society, friends, and family expect them to focus on making money—whether for their bosses, for social outings, or for paying bills and their kids’ tuition. If studying cuts into their ability to earn, they may face ridicule or even criticism for “wasting time.” Adults often feel self-conscious about going back to basics, fearing judgment for learning things kids now master with ease. They might also worry that their age makes learning slower or technology harder to grasp. On top of all that, adults usually pay higher tuition fees, with no discounts, because they’re seen as having more financial resources.
So, how can adults succeed at self-directed learning?
To succeed, adults should consider adjusting their learning plans to adopt the five “weapons” students have:
1 – Don’t try to piece together your own materials. Invest in a well-designed, curated course or program that’s ready to use.
2 – Don’t study at home. Don’t study in pajamas, while eating, or while looking after your kids. Dress properly and go somewhere like a café or library to study. If you can’t leave home, create a dedicated study space where nothing else happens—not eating, not sleeping, not chatting with family members. Treat this space like a sacred zone for learning, free from distractions like TVs or phones.
3 – Don’t study based on mood. Create a fixed schedule that fits around your life. Treat study time as just as important as other commitments. If friends invite you out during study time, say no—it’s not drinking time, it’s learning time.
4 – Don’t learn aimlessly. Set clear goals, break them into smaller milestones, and test yourself regularly. Use tools, peers, or software to track your progress. The anxiety before a test, the relief of submitting on time, and the pride in good results are all key motivators.
5 – Don’t surround yourself with negativity. Find a supportive community or, at the very least, block out discouraging influences.
Being an adult is hard enough on its own. Being a student is a full-time commitment by itself. If you’re managing to be both, you’re doing something extraordinary. Be proud of yourself, and don’t give up. You’ve got this.
Da Nang, November 23, 2024
Nguyễn Tiến Đạt (sutucon)
Mình có một chút suy nghĩ, muốn gửi tới những người lớn vẫn đang tự học.
Học sinh có thể coi là những người đi học chuyên nghiệp, là những người dễ thành công nhất với việc học. Nếu bạn là người lớn đã đi làm, và muốn thành công với việc tự học khi đã là người lớn, bạn cũng nên học tập từ thành công của học sinh.
Theo mình, học sinh có 5 thứ giúp họ học tốt, như 5 ngón tay trên một bàn tay vậy. Bạn có thể dựa vào đó mà phân tích thành công của học sinh, lý do tại sao người lớn khó thành công với việc học được như khi họ còn đi học, và họ nên thay đổi như thế nào để sao chép được thành công của người học trò.
Năm thứ mà mình nghĩ giúp người học trò còn đang đi học dễ thành công với người học (ít nhất là dễ thành công hơn so với người đi học khi đã lớn), đó là:
1 – Một hệ thống học liệu đầy đủ, được thiết kế sẵn, chỉ cần ra hiệu sách mua một lần là được nguyên bộ sách giáo khoa được thiết kế đúng trình độ, đúng nhu cầu.
Đó là một thứ mà nhiều người lớn khi muốn tự học sẽ không có sẵn, mà họ sẽ thường phải tự tìm tòi, nhặt nhạnh tài liệu từ nhiều nơi với chất lượng từ thượng vàng tới hạ cám.
2 – Một không gian được thiết kế để tối ưu cho việc học: phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm, v..v…
Một trường học thực sự là nơi chỉ dành riêng cho việc học, không có những thứ gây xao lãng khác: Học sinh đến trường không được mang theo điện thoại di động, không được dùng Internet trừ khi được cho phép, không được để kiểu tóc không nằm trong quy định, không được mặc trang phục tự do, v… v…
Đó là một thứ mà nhiều người lớn khi muốn tự học sẽ không có sẵn, mà họ thường tự học ở nhà, học tranh thủ khi trông con, vừa học vừa làm việc nhà, lén sếp học trong giờ làm. Bên cạnh họ có hàng xóm hát karaoke, con quấy khóc, người trong gia đình làm phiền, sếp và đồng nghiệp soi mói. Họ học khi nhà chưa quét, cơm chưa nấu, chỗ học vừa là chỗ ăn vừa là chỗ xem phim. Học thì khó, mất tập trung thì rất dễ.
3 – Một thời khóa biểu đã được lập chi tiết, cố định, bắt buộc phải tuân theo từ ngày này sang ngày khác, tuần này sang tuần khác.
Người lười học sẽ bị bắt phải học, người chểnh mảng sẽ có thứ để nhắc khi nào phải học cái gì, giúp sự hình thành kỷ luật trở nên dễ dàng, và không bỏ sót công việc.
Đó là một thứ mà nhiều người lớn khi muốn tự học sẽ không có sẵn, mà họ có nhiều công việc đột xuất phải ưu tiên. Sáng ngủ dậy thấy hôm nay có hứng học thì họ học, hôm nay thấy muốn đi chơi thì sẽ ưu tiên đi chơi, thôi học sau. Người lớn một mặt thích tự lên kế hoạch cho cuộc sống của mình (không thích bị ai bảo phải làm gì), mặt khác lại có quá nhiều cam kết khác ngoài việc học (đột xuất tăng ca, bỗng dưng con ốm, tự nhiên người yêu dỗi, v…v…), dẫn đến việc dù có muốn học nhưng cũng không chắc là sẽ theo được việc học một cách lâu dài và ổn định.
4 – Cơ hội được liên tục kiểm tra: kiểm tra ngẫu nhiên, kiểm tra 15 phút, kiểm tra giữa kỳ, kiểm tra cuối kỳ, thi tốt nghiệp.
Các bài kiểm tra giúp người học có mục tiêu học tập cụ thể, không phải chỉ đơn giản là “học đến khi nào giỏi thì thôi”, hoặc “thích gì học nấy, không thích thì không học”.
Các bài kiểm tra với điểm số cụ thể và lời phê của giáo viên giúp người học có dữ liệu cụ thể để đánh giá mức độ thành công trong việc học của bản thân, từ đó điều chỉnh kế hoạch học tập, tránh trường hợp “sa lầy”: dành nhiều tháng trời học một cách không hiệu quả mà không biết có nên thay đổi hay không, không biết mình có thực sự tiến bộ hay không.
Đó là một thứ mà nhiều người lớn khi muốn tự học sẽ không có sẵn, mà họ thường cứ học theo bản năng, nhiều khi không biết áp dụng những thứ mình sẽ học vào đâu, không đánh giá được mình đã tiến bộ được hay chưa, không ước lượng được còn bao nhiêu lâu nữa thì mình đến đích, và lúc nào cũng học theo kiểu “học được đến đâu hay đến đấy, vội gì” khi không có bài kiểm tra để nhắc mình phải ôn tập.
5 – Sự động viên hoặc thậm chí là áp lực từ gia đình, thầy cô, bạn bè, và cả xã hội:
Học sinh được cha mẹ khen thưởng khi học giỏi, trách mắng khi học kém, đó là một dạng áp lực từ bên ngoài. Học sinh cũng có thể ghen tức với bạn học giỏi hơn mình, hoặc phấn đấu để tranh đua với các bạn khác, giữ cho tụi nó kém hơn mình, đó là một dạng áp lực từ bên trong. Học sinh và sinh viên đi mua sách được giảm giá, đi xe buýt và vào bảo tàng có một hạng vé riêng rẻ hơn, mua các dịch vụ học tập trên mạng hay các phần mềm hỗ trợ công việc bằng tài khoản email sinh viên thì đều có ưu đãi, đi thi đại học mà đi muộn thì có khi được công an đèo xe máy tới điểm thi – đó là thể hiện việc tứ bề xung quanh học viên, từ bên trong tới bên ngoài, từ ở nhà đến tới trường tới ra ngoài đường, đâu đâu học sinh cũng được nhắc phải học, bị áp lực phải học, được tạo điều kiện cho phải học.
Đó là một thứ mà nhiều người lớn khi muốn tự học sẽ không có sẵn, và thậm chí xã hội, bạn bè và gia đình còn cố tình kéo họ ra khỏi việc học. Việc của người lớn là kiếm tiền, kiếm tiền về công ty cho sếp, kiếm tiền để đi ăn với hội bạn nhậu và đi đám cưới bạn, kiếm tiền để trả hóa đơn tháng và để đóng học phí cho con. Nếu việc học ăn vào thời gian kiếm tiền, người lớn sẽ bị cười chê, thậm chí bị trách mắng vì đã làm việc họ không nên làm (học, thay vì kiếm tiền). Người lớn đi học cũng bị mặc cảm tâm lý sẽ bị cười chê, khi mình đã lớn mà vẫn phải học những thứ mà trẻ nhỏ giờ đã học, lại còn lo ngại “mình già rồi, tiếp thu không nhanh, sử dụng công nghệ không hiệu quả, có học cũng không bằng trẻ con”. Người lớn đi học, không những không được giảm giá, mà còn bị thu học phí đắt hơn (vì họ có nhiều tiền hơn).
Vậy nên, người lớn muốn tự học mà thành công, nên cân nhắc điều chỉnh kế hoạch học tập của mình để lấy được 5 thứ vũ khí của các bạn học sinh.
1 – Đừng cố tự đi tìm tòi tài liệu. Hãy mua sẵn luôn một khóa học đã được thiết kế bài bản, chọn lọc cẩn thận, có sẵn rồi chỉ việc dùng.
2 – Đừng học ở nhà, đừng mặc đồ ở nhà khi học, đừng vừa ăn, vừa trông con, vừa nói chuyện với người nhà, vừa học. Hãy mặc đồ tử tế, ra khỏi nhà tới quán cafe, tới thư viện mà học. Nếu không có điều kiện đi lại, thì nên có phòng riêng chỉ để học, hoặc ít nhất một góc riêng chỉ để học.
Đừng ăn, đừng ngủ, đừng để cho các thành viên khác của gia đình – từ cha mẹ già tới con cái nhỏ – bước vào góc học tập riêng khi mình học. Đừng treo tivi, đừng để điện thoại, đừng nói chuyện hay nhắn tin với người khác khi mình học. Bạn sẽ không dùng cùng một cái cốc để vừa uống trà, vừa dùng để làm cốc nước súc miệng đánh răng, vừa dùng để đong gạo nấu cơm.
Cái cốc đã dùng để súc miệng một lần đã coi như “bẩn”, không dùng uống nước được nữa, mà sẽ trở thành cốc chuyên để súc miệng đánh răng. Thế thì không gian chuyên cho việc học cũng vậy. Đừng mang đồ ăn vào góc học tập dù chỉ một lần, đừng mang rổ rau vào góc học tập để vừa tranh thủ nhặt rau nấu cơm vừa học. Làm vậy sẽ làm “vấy bẩn” góc học tập, khiến bạn không chuyên tâm nhìn nó như một góc học tập được nữa.
3 – Đừng học theo kiểu tùy hứng. Nên có ít nhất một lịch trình làm việc cho hàng tuần hoặc hàng ngày. Trừ đi những khoảng thời gian đi làm, thời gian di chuyển ngoài đường, thời gian ngủ, thời gian ăn, thời gian cho bản thân, thời gian cho gia đình và người yêu, thì bạn còn bao nhiêu thời gian. Xếp việc học vào những thời gian đó, đảm bảo chúng không bao giờ trùng với những cam kết thời gian khác của bạn. Coi việc học có tầm quan trọng ngang những việc khác, để nếu đến giờ học mà nhóm bạn rủ đi nhậu, hãy từ chối vì giờ này không phải là giờ nhậu, giờ này là giờ học, nhậu có giờ khác rồi.
4 – Đừng cắm đầu vào học không mục đích, không định hướng, không có kiểm tra thường xuyên để đo đạc. Đặt một mục tiêu cụ thể, lên kế hoạch cách mình có thể kiểm tra xem mình đã thành công đạt được mục tiêu đó hay chưa. Chia nhỏ việc học thành từng chặng, mỗi chặng lại có mục tiêu nhỏ của riêng nó, cuối mỗi chặng có một bài kiểm tra. Tự kiểm tra mình đã học được gì vào cuối mỗi ngày, đưa các tài liệu học tập cho một người khác hoặc đưa vào một phần mềm rồi để họ/nó kiểm tra ngẫu nhiên thường xuyên. Lập deadline, gửi sản phẩm cho những người có chuyên môn để nhận phản hồi định kỳ.
Cái bạn cần là sự lo lắng khi đã gần đến bài kiểm tra mà vẫn chưa ôn xong, sự nhẹ nhõm khi nộp bài kịp deadline, sự tự hào khi nhận được điểm tốt, và sự yên tâm khi biết mình vẫn đang tiến bộ và sẽ kịp đạt mục tiêu học tập của mình.
5 – Đừng ở bên những người không động viên bạn, ủng hộ bạn, mà chỉ đòi bạn tiền tiền tiền. Hãy đặt bản thân vào một môi trường mà vây quanh bạn là những người hiểu và luôn hỗ trợ bạn. Nếu điều đó khó quá, ít ra cũng đừng để những sự tiêu cực từ môi trường xung quanh làm lung lạc bạn.
Làm người lớn, một mình nó đã là việc đủ khó rồi. Làm học sinh cũng là một việc mà một mình nó cũng là một cam kết toàn thời gian. Bạn làm học sinh khi vẫn phải đảm bảo hoàn thành các trách nhiệm của việc làm người lớn, là bạn đang làm một công việc siêu nhân rồi. Nên hãy tự hào, và đừng nản chí. Cố lên nhé ạ.
Đà Nẵng, ngày 23.11.2024
Nguyễn Tiến Đạt (sutucon)
Tập Viết 
Leave a comment